Văn hóa hát ru Quảng Nam qua những câu ca dao

0/5 (0) Bình chọn

Thứ sáu, 15/05/2020 09:05

Đã có rất nhiều nhà nghiên cứu với nhiệt tâm bảo tồn di sản văn hóa dân tộc cả nước nói chung, phạm vi Quảng Nam – Đà Nẵng nói riêng. Từ lâu, họ đã bỏ ra nhiều công sức sưu tầm những vần thơ, điệu hát dân gian qua những công trình gian nan vất vả, tưởng chừng như những người thợ lặn mò kim đáy biển. Tuy nhiên, trong khối trầm tích lắng đọng từ mấy trăm năm về trước, hàng trăm, hàng ngàn hay nhiều hơn nữa, những câu hát, điệu hò lai láng trong dân gian, một khối lượng vô cùng phong phú và đồ sộ đã được trục vớt lên, in thành sách xuất bản lưu hành và phục vụ quần chúng hay cho những ai còn nặng nợ với văn chương chữ nghĩa. Thưởng lãm bản sắc quốc hồn, quốc túy trong nền văn học dân tộc, một thời xa xưa đã phản ảnh qua từng giai đoạn thời gian mang đầy tính chất văn chương bác học và nhân bản âu cũng là “uống nước nhớ nguồn” vậy.

 

 

Trước những ưu tư và trăn trở đó, cũng như với tấc lòng “Hoài cựu du du nhất phiến tâm”, cho phép chúng ta phát biểu rằng: Cội nguồn tinh hoa văn hóa dân tộc nằm trong Ca Dao, một kho tàng vô giá của văn học. Theo Việt Nam Tự Điển do Mặc Lâm xuất bản tại Hà Nội năm 1931 thì Ca Dao là những câu hát phổ thông truyền khẩu trong dân gian. Ca là những bài hát thành khúc, Dao là những câu hát ngắn độ chừng năm, ba dòng được lưu truyền từ thế hệ này, qua thế hệ khác, đời này, qua đời nọ, tồn tại mãi mãi trong lòng quần chúng, mặc cho thời gian có mưa nắng hay bão táp phũ phàng trên quê hương yêu dấu, chỉ vì: “Ngàn năm bia miệng hãy còn trơ trơ!”.

 

Một vài ví dụ điển hình:

 

“Đứng bên ni sông,

Ngó bên tê sông, nước xanh như tàu lá 

Đứng bên ni Hà Thân,

Ngó bên tê Hàn, thấy phố xá nghinh ngang

Kể từ ngày Tây lại đất Hàn

Đào sông Câu Nhí, tìm vàng Bông Miêu

Lòng dặn lòng, ai dỗ cũng đừng xiêu

Ở nuôi Thầy Mẹ, sớm chiều có anh”…

 

Hay là:

 

“Kể từ đồn Nhứt kể vô

Liên Chiểu, Thuỷ Tú, Nam Ô, xuống Hàn

Hà Thân, Quảng Cái, Mân Quan

Miếu Bông, Cẩm Lệ là đàng vô ra…

Kể từ ông Bộ, kể ra

Cây Trâm cả Lý, bước qua Bầu Bầu

Tam Kỳ, Chợ Vạn, Câu Lâu

Vĩnh Điện, Bà Rén, nhịp cầu nối quê

Thương nhau, ai dỗ đừng nghe

Củi săng mới đượm, củi tre mau tàn…”.

 

Những câu Ca Dao mộc mạc, dân dã trữ tình được hình thành và ra đời trong cung bậc âm hưởng của những vần thơ lục bát (đượm màu sắc dân tộc) đã phác họa nên địa giới tỉnh Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng trải dài từ chân đèo Hải Vân, làng Liên Chiểu và chấm dứt tại dốc Sỏi, phía trong làng Chu Lai, tiếp giáp địa giới tỉnh Quảng Ngãi.

 

Hát Ru chỉ có một đối tượng duy nhất, đấy là đứa trẻ thơ đang nằm ngửa trong nôi hay người thiếu phụ đang cho con bú. Khi thấy đứa bé đã lim dim hai mắt, buồn ngủ, y thị bèn sè sẹ, khẽ tay đặt con vào nôi, lắc đưa nhè nhẹ, miệng hát nho nhỏ một câu lục bát.

 

Hát Ru mang tính chất ngắn gọn, không dài lê thê như những thể loại khác. “Ca sĩ” hát Ru ở đây thường là mẹ, hay cha ru con. Ông bà, anh chị hay người giúp việc “đưa nôi ru em, ru cháu ngủ”.

 

Chúng ta có thể nói những bài Hát Ru xứ Quảng là những bài thơ mới, thơ tự do xuất hiện sớm nhất trong thi ca Việt Nam. Có những bài Hát Ru không theo một khuôn khổ nào cả, vì lối bỏ câu hay gieo vần rất phóng khoáng tự do, cốt diễn đạt được nội dung bài hát chứ không câu nệ ràng buộc vào khuôn khổ nhất định. Hơn thế nữa, chỉ có trẻ sơ sinh Việt Nam, khi vừa mở mắt chào đời đã được chính người mẹ và những người thân trong gia đình dẫn dắt vào dòng văn học dân gian bằng những Điệu Ru đong đưa theo võng nôi kẽo kẹt. Nghệ thuật thi ca bắt nguồn từ văn hóa mẹ truyền đạt, dìu dắt tâm hồn trẻ thơ vào nền giáo huấn căn bản của con người, đi sâu vào tâm thức, tim óc, vào máu thịt, vào hơi thở, vào giọng cười hạnh phúc cũng như đau thương.

 

Cùng Hatru.net thưởng thức những giai điệu hát ru ngọt ngào đến từ Quảng Nam nhé:

 

 Xem thêm:

 

Mẹ Cu Mít
TAGS:

Chủ đề HOT

Có thể bạn thích

Gợi ý bạn đọc

Chuyên Mục