Tiếng hát ru - Tận hưởng bản sắc Việt

0/5 (0) Bình chọn

Thứ Ba, 03/11/2020 11:11

Một buổi trưa tháng năm, nắng như rót mật vàng ươm trên con đường quê khi tôi ghé về thăm nhà. Bước chân tôi chợt khựng lại khi nghe tiếng hát ru con ngọt ngào nơi đầu xóm:

 

“Thằng cuội ngồi gốc cây đa

Để trâu ăn lúa gọi cha ời ời

Cha còn cắt cỏ trên trời

Mẹ còn cưỡi ngựa đi mời quan viên” 

 

Tiếng khóc của thằng bé nhỏ dần, nhỏ dần rồi im bặt, chỉ còn lại giọng hát ru ngọt ngào của chị. Tôi đứng lại, tìm một bóng râm gần đấy để đứng và âm thầm nghe chị hát. Chị hát rất nhiều bài, xong bài này rồi lại đến bài khác. Thằng bé thì sẽ chẳng thể hiểu được lời mẹ hát, nhưng tôi chắc rằng nó sẽ cảm nhận được tình yêu thương mà mẹ nó giành cho nó qua từng câu hát.

 

Tuổi thơ của tôi không được may mắn như nhiều người. Không được nghe lời hát ru của mẹ trong mỗi giấc ngủ. Nhưng tôi lại được lớn lên bằng những lời ru, những câu ca của bà. Từng giấc ngủ của tôi luôn thấm đẫm những lời ru ngọt ngào cùng với tiếng võng đưa kẽo cà kẽo kẹt. Lớn lên một chút, khi nghe những câu hát bà ru những đứa em sau này của tôi, tôi thường ngây ngô hỏi bà:

 

“Ai dạy bà bài những bài hát này mà hay vậy?

 

Bà chỉ cười “Tự nhiên biết thế thôi, không ai dạy ai cả”. Và tôi hiểu, có lẻ bà cũng đã từng được lớn lên bằng những lời ru của cố.

 

Thuở còn bé, không phải chỉ ở nhà tôi mới được nghe bà hát ru. Tôi vẫn nghe nhà cô hàng xóm ru con bằng những câu ca như thấu tận tâm can.

 

“À… ơi…

Chiều chiều ra đứng ngõ sau

Ngó về quê mẹ… ruột đau chín chiều”

 

Quê cô ở tận Thanh Hóa, về làm dâu xứ Quảng. Lúc đó còn nhỏ tôi chưa hiểu được ruột đau chín chiều có nghĩa là gì, nhưng tôi biết cô đang nhớ nhà lắm. Và câu hát ru ấy như đang nói về nỗi lòng của cô vậy. Một lần, tôi có việc đến xóm dưới, ngang qua nhà chú Tư, Chú ngoài bốn mươi thì vợ chú mới sinh cho chú được mụn con. Nhưng rồi vợ chú sinh khó nên khi đứa bé mới chào đời cô đã không kịp cho con bú dòng sữa đầu đời mà ra đi. Ai cũng thương cảm cho hoàn cảnh của chú, vậy mà lần ấy tôi lại nghe chú hát:

“À …ơi…..

Con tôi khát sữa bú tay

Ai cho bú thét, ngày rày ghi ơn…”

 

Dẫu biết rằng đó chỉ là câu hát ru, nhưng sao nghe nó da diết, nghe như lời tâm sự tận đáy lòng. Và lúc ấy tôi đã bất giác rơi nước mắt.  Hay một người mẹ nào đó, vì hoàn cảnh phải xa con khi con còn bé, hằng đêm vào giấc ngủ, câu hát ru lại được cất lên như một thói quen theo bản năng người mẹ, ta nghe mới da diết, mới chạnh lòng biết bao nhiêu.

 

Nhiều lắm, hát ru ở Việt Nam thì kể đến bao giờ mới hết. Mà có lẻ, chỉ có ở Việt Nam mới có những câu hát ru con thiết tha, sâu lắng, chứa chan tình cảm của mẹ dành cho con, bà dành cho cháu đến như vậy. Tiếng võng đưa kẽo kẹt, từng nhịp tay đưa nôi nhịp nhàng lẫn trong tiếng hát ru ngân nga giữa buổi trưa hè, hay đêm tối tĩnh lặng đều làm cho người nghe không khỏi bùi ngùi.

 

Ngày hôm nay khi đã lớn lên, đã có gia đình và những thiên thần bé nhỏ, tôi vẫn không thể quên những lời ru ngọt ngào từ thuở bé. Vì thế mà khi vô tình nghe lại những câu hát ấy, lòng tôi không khỏi bâng khuâng. Ở trong từng câu hát ấy, ta có thể hình dung ra người mẹ đang phe phẩy chiếc quạt nan để cho con giấc ngủ êm. Trong lời ru ấy có cả cảnh đồng quê Việt Nam với chiều về đàn cò trắng vắt vẻo ngọn tre, dòng sông biếc xanh hiền hòa như dãi lụa uốn quanh làng.

 

“Cánh cò bay lả bay la

Bay từ cửa phủ bay ra cánh đồng”

 

Cũng trong lời ru ấy, có tâm sự của cô gái mới về nhà chồng, hay lời dặn dò của mẹ cho con gái trước ngày vu quy. Da diết hơn là lời nỉ non của bà mẹ ru con khi chồng xa nhà. Mà kể cũng thật lạ, đã là người Việt, thì tự khắc khi lớn lên đều biết hát ru. Mẹ ru con, cha ru con, ông bà ru cháu, chị ru em…. Khi người mẹ ra đồng, như một thói quen, đến giờ cho con ngủ ở nhà, người mẹ ấy lại bất giác hát lên mấy câu hát. Thế mới biết tình yêu, tình mẫu tử thiêng liêng mẹ gửi cho con qua từng câu hát ru như thế. 

 

Có thể nói, hạt gạo lá rau đã nuôi sống ta, nhưng lời ru của bà của mẹ đã nuôi dưỡng tâm hồn ta. Lời ru ấy cho ta tình yêu thương giữa con người với nhau, cho ta hiểu đạo lý làm người, truyền cho ta tình yêu quê hương đất nước, yêu thiên nhiên, yêu loài vật.

 

Tôi có người bạn, mấy năm trước đã theo chồng định cư sang Mỹ, Ở nơi xa bạn vẫn hay gọi về. Bảo nhớ làng nhớ quê, nhớ dòng sông, nhớ con đò, nhớ ruộng lúa, và nhớ cả lời ru của mẹ. Bạn sống ở nơi phương Tây văn minh hiện đại, nhưng bạn bảo chưa từng nghe người ta hát ru con. Bạn thấy lạc lõng nơi xứ Người.

 

Trong nhịp sống tốc độ và hiện đại thời đô thị hoá, công nghiệp hoá như hiện nay mấy nơi còn tồn tại cảnh bà ru cháu, mẹ ru con, chị ru em trên cánh võng. Mấy ai còn được nghe điệu à ơi quen thuộc. Như trưa nay khi nghe câu hát ru con của chị, tôi như thấy mình được trở về từ thuở bé, được đắm mình trong tình yêu ngọt ngào của bà. Và tôi biết những lời hát ru như thế này chắc chắn sẽ vẫn được cất lên ở nơi nào đó trên đất Việt chúng ta.

 

Tuổi thơ ai cũng từng sống trong những lời ru êm ái của ông bà cha mẹ, đến khi trưởng thành cũng tự mình cất lên những khúc ca để ru con. Cảnh cha mẹ ru con, ông bà ru cháu, cả nhà tíu tít bên cánh võng, vành nôi cũng là một nét sinh hoạt văn hóa thường nhật của các thôn xóm Việt Nam. Những bài học nhân nghĩa đầu đời mà mẹ truyền lại cho con cũng được thực hiện qua lời ru trong tiếng võng đưa êm đềm. Vì lẽ đó, tiếng võng đưa cót két, từng nhịp nôi đưa nhịp nhàng luôn hòa quyện vào trong từng lời hát ru sâu lắng ngọt ngào.. Cho dù sau này, xã hội có thay đổi, có phát triển ra sao, có hiện đại ra nhiều công nghệ như thế nào, thì lời ru sẽ không bao giờ cạn  mà sẽ âm vang mãi trong tim mỗi người. Và nó như một di sản văn hóa quý giá của quê hương.

 

Thật hạnh phúc cho những ai được lớn lên trong tiếng hát ru cội nguồn Việt Nam, trong điệu nhạc du dương, trong tiếng kẽo cà kẽo kẹt nôi đưa, trong lời hát ru trầm bỗng, trong những ngôn từ mỹ miều ấm áp đầy tình yêu thương.Và tuyệt vời hơn cả khi ta là đứa con của đất Việt, để được đắm mình trong lời ru, mà nó như là một bản sắc của đất Việt chúng ta.

Yêu quá lời ru.

Mẹ Cu Mít

Chủ đề HOT

Có thể bạn thích

Gợi ý bạn đọc

Chuyên Mục