Lưu truyền những làn điệu dân ca Thái

0/5 (0) Bình chọn

Thứ tư, 27/07/2022 09:07

    Lưu truyền những làn điệu dân ca Thái

 

 

Từ xa xưa, dân ca Thái đã trở thành một phần thiết yếu, là món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống văn hóa của đồng bào dân tộc Thái, gắn liền với tín ngưỡng, đời sống tâm linh và các hoạt động trong đời sống xã hội... Lưu truyền những nét văn hóa độc đáo của dân tộc, đồng bào Thái tại bản Chậu Cọ, phường Chiềng Cơi, thành phố Sơn La đã liên kết, thành lập Câu lạc bộ (CLB) văn hóa dân tộc Thái.

 

Đều đặn vào tối thứ 7 hằng tuần, các thành viên của CLB văn hóa dân tộc Thái bản Chậu Cọ lại tập trung tại nhà văn hóa để cùng nhau tập luyện các làn điệu dân ca Thái. Các thành viên đến đây với tinh thần tự nguyện, người già nhất đã ngoài 70 tuổi, người trẻ nhất mới 20 tuổi; dù ở lứa tuổi nào cũng đều say mê làn điệu dân ca của dân tộc mình.

 

Ông Lèo Dũng Nhi, Chủ nhiệm CLB, chia sẻ: Nhận thấy các làn điệu dân ca của đồng bào dân tộc Thái đang bị mai một, tôi và nhiều người có chung niềm đam mê ca hát, điệu múa đã thành lập CLB này và vận động những người yêu nghệ thuật trong bản, con em trong gia đình tham gia. Lúc đầu có hơn chục thành viên, đến nay câu lạc bộ đã có hơn 30 thành viên. “Truyền lửa” cho các thành viên trẻ, với mong muốn mang bản sắc văn hóa của dân tộc mình lan tỏa và lưu truyền cho thế hệ mai sau.

 

         

Những khúc dân ca, đồng dao của dân tộc Thái xưa như gắn liền với kỷ niệm tuổi thơ, ăn sâu vào tiềm thức của mỗi người. Chẳng hạn các em nhỏ nhỏ khi trăng lên thường có câu đồng dao: “Trăng kia rồi, cô gái kia, hai cô gái giã gạo, hai ông già nhổ râu cho lợn ăn, hai con cua bện thừng, hai thuồng luồng cổ dài, hai châu chấu thổi sáo, hai dế chũi ăn sương, hai dế mèn đánh quay....”. Hầu như trẻ em người Thái nào cũng thường được các thế hệ đi trước truyền dạy. Những bài hát đồng dao thường chỉ vần, không có ý nghĩa xuyên suốt trong một bài, nhưng giúp cho con người thêm yêu thiên nhiên, yêu quê hương mình. Mỗi lứa tuổi đều có những làn điệu ca dao riêng, CLB sẽ là nơi để giao lưu, ôn lại những làn điệu dân ca truyền thống, nên ai cũng mong đến tối thứ 7 hằng tuần để tập luyện.  

 

             

Là người duy nhất hát được làn điệu dân ca Thái cổ của CLB, ông Cà Văn Liêm, chia sẻ: Tôi rất thích làn điệu dân ca Thái cổ. Ngay từ khi còn nhỏ, tôi đã được nghe ông, bà mình hát dân ca Thái. Giờ những làn điệu dân ca Thái cổ dần bị mai một, tôi đã nghiên cứu, sưu tầm và học hát dân ca Thái cổ đã hơn chục năm nay. Ngoài hát Thái cổ, tôi còn mở lớp dạy chữ Thái cổ miễn phí dành cho những người đam mê những nét văn hóa dân tộc Thái.

 

 

Chị Hoàng Thị Hương, thành viên trẻ trong CLB, chia sẻ: Tôi rất thích hát và đã thuộc rất nhiều làn điệu dân ca Thái. Tôi đã được các ông bà, cô chú dạy hát, dạy múa các làn điệu dân ca Thái. Các bài hát, câu thơ đều dựa vào những câu truyện cổ tích, lịch sử, lao động sản xuất, mà xây dựng nên nội dung. Dân ca Thái có nhiều làn điệu, “Khắp báo xao” - hát trai gái, “khắp chiều” - hát reo, “khắp xơng” - hát thương, “khắp cạ” - hát chơi. Đầu tiên là những lời hò, tiếp đó đến đoạn ngân vang 1 - 3 câu rồi kết bằng số đông nhiều người cùng cất tiếng hò. Hát trai gái là hình thức tỏ tình bằng lời hát là phổ biến nhất, có hàng chục làn điệu với các chủ đề khác nhau, như chào hỏi, giới thiệu làm quen, kể gia cảnh, bày tỏ tình cảm, chia tay... Lời bài hát giao duyên được chuyển tải từ những bài thơ hoặc do người hát tự ứng tác cho phù hợp với nội dung, ý nghĩa mà người hát bên kia gửi gắm.

 

Những làn điệu dân ca Thái, là di sản văn hóa phi vật thể truyền khẩu của cộng đồng người Thái ở Sơn La. Với mục tiêu bảo tồn và phát huy các làn điệu dân ca Thái, không chỉ tại phường Chiềng Cơi, mà các xã khác ở Thành phố và các huyện khác cũng thành lập các CLB với mục đích lưu truyền các làn điệu dân ca Thái nói riêng và nét văn hóa dân tộc Thái nói chung cho các thế hệ mai sau.

 

Người "giữ lửa" làn điệu dân ca dân tộc Thái

 

 

 

Khỏe khoắn, ngân vang và trong trẻo cuốn hút lòng người là nhận xét của những khán giả đã có dịp được nghe giọng hát của nghệ nhân ưu tú Lường Thị Song, bản Co Củ, xã Thanh Minh, TP. Điện Biên Phủ. Bà Song kể: Ngay từ khi còn nhỏ, bà đã được đắm mình trong các làn điệu dân ca Thái, biết ghi nhớ từng lời và hát theo những điệu khắp của ông bà, cha mẹ. Rồi cứ như thế tình yêu với lời khắp ngày càng lớn dần lên, với bà, hát dân ca chính là để giữ gìn tiếng mẹ đẻ, tiếng nói của dân tộc mình.

 

Nghệ nhân Lường Thị Song không chỉ ứng tác được nhiều bài hát theo các làn điệu dân ca, mà còn thể hiện được các trường ca dân tộc dài hàng nghìn câu như: Tản chụ xống xương, trường ca Xống Chụ Xon Xao… Thường xuyên tham gia các cuộc thi, Liên hoan tiếng hát dân ca toàn quốc và trên địa bàn tỉnh tổ chức, bà Song đã có nhiều đóng góp cho công tác bảo tồn dân ca, dân nhạc của tỉnh, của Hội Văn học dân gian Việt Nam.

 

Không chỉ đi biểu diễn dân ca ở nhiều nơi, những năm gần đây hiểu được sức mạnh của truyền thông và sức lan tỏa thông tin nhờ mạng internet, nghệ nhân Song còn tìm hiểu cách quảng bá dân ca Thái trên internet. Trên các trang mạng xã hội như: Facebook hay Youtube, nickname Song Lường đã thu hút hàng nghìn người theo dõi, mến mộ.

 

Đồng bào Thái ở Điện Biên còn lưu truyền nhiều làn điệu dân ca đặc sắc. Các làn điệu này được diễn xướng trong những hoàn cảnh khác nhau như: hát ru, đồng dao, hát thơ, hát giao duyên, hát mời rượu, mừng năm mới, hát đối đáp trong đám cưới… Mỗi làn điệu có mỗi cách cuốn hút khác nhau. Đó là những bài học và những quan niệm sống mang ý nghĩa nhân sinh cao cả, là kết tinh của tâm hồn dân tộc.

 

Để góp phần bảo tồn các làn điệu dân ca ấy, nghệ nhân Lường Thị Song không chỉ dùng tiếng hát và tài biểu diễn của mình để đưa dân ca dân tộc đi nhiều nơi, bà còn ấp ủ những dự định nhằm bảo tồn và trao truyền vốn cổ tới các thế hệ kế tiếp. “Giới trẻ bây giờ không chú trọng việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa độc đáo của dân tộc mình, thế nên tôi rất sợ theo thời gian mọi thứ sẽ bị mai một. Chính vì thế, tôi muốn dạy cho các cháu sau này giữ gìn được bản sắc dân tộc của mình, lời ca tiếng hát của mình.” - nghệ nhân Lường Thị Song, chia sẻ.

Mẹ Cu Mít
TAGS:

Chủ đề HOT

Có thể bạn thích

Gợi ý bạn đọc

Chuyên Mục